Internationale belastingplanning (2/6): Romney’s morele belastingplicht

Eén van de vele redenen waarom het Mitt Romney uiteindelijk niet lukte om Barack Obama te verslaan was omdat hij te weinig belasting betaalde. Het campagneteam van Obama maakte een groot punt van de belastingaangiftes van de presidentskandidaat, een vuurtje dat hij zelf aanwakkerde door geen inzage in zijn belastingaangiftes te geven. Het campagnteam van Obama, dat wist dat hier wat te halen viel, bleef net zo lang doorzeuren tot de oprichter van private equity fonds Bain Capital uiteindelijk capituleerde: in 2010 had Romney over een inkomen van bijna 21,7 miljoen dollar 3 miljoen dollar aan de federale overheid overgemaakt. Een effectief belastingpercentage van 13,9 %. Over de jaren voor 2010 wilde Romney niets loslaten. De Democraten hebben de hele campagne op dit belastingpercentage gehamerd daarbij de kiezer toefluisterend: “Probably less than you…”.

Let wel, dit gaat over Romney’s inkomstenbelasting. Die is laag omdat zijn inkomen vooral uit vermogenswinsten bestaat, die met 15% belast zijn in Amerika. Het lijkt echter bar weinig omdat veel Amerikanen die een baan hebben 35% inkomstenbelasting betalen. De Volkskrant haalde in oktober echter ook boven water dat één van de fondsen waarin Romney investeerde, Bain Capital Fund VIII, 80 miljoen euro aan dividendbelasting had ontweken. Dit fonds was gevestigd op de Kaaimaneilanden en ontweek dividendbelasting door gebruik te maken van slimme internationale belastingconstructies (met gebruikmaking van de Nederlandse deelnemingsvrijstelling).

Een bijschrift bij een foto van Romney in één van de Nederlandse kranten zette me aan het denken. “Romney ligt onder vuur vanwege zijn belastingmoraal”, stond er. Ik vroeg me af wat die belastingmoraal precies inhoudt.

Er lopen wat begrippen door elkaar in bovenstaande beschrijving. Je belastingplicht is wat je op grond van geldende belastingregels aan belasting moet betalen. Belastingontduiking vindt plaats als je niet aan je belastingplicht voldoet door de belastingregels te overtreden. Ik denk aan fraude, spookfacturen, zwart geld, noem maar op. Belastingontwijking is als je met inventiviteit en creativiteit toch netjes binnen de lijntjes van de belastingregels kleurt, maar het bedrag dat je aan belasting moet betalen veel lager is dan voor personen of ondernemingen in soortgelijke situaties, die niet de toegang hebben tot dezelfde mogelijkheden om hun belastingdruk zo laag mogelijk te krijgen. Hier is natuurlijk een goede (en vast ook dure) fiscalist voor nodig, maar ook een bepaalde kritische massa wat betreft vermogen, want het kost natuurlijk ook geld om je ondernemingsactiviteiten over de wereld te spreiden.

Sommige belastingbetalers (zoals Romney) betalen dus een effectief percentage dat weliswaar overeenkomt met zijn formele belastingplicht, maar niet overeenkomt met zijn morele belastingplicht. En dan kom je dus onder vuur te liggen om je belastingmoraal. Maar goed, hoe stellen we die morele belastingplicht dan vast? En is het Romney’s morele plicht om méér belasting te betalen dan hij op grond van de volledige canon van nationale en internationale belastingregels verplicht is? Je kunt hier betogen dat die regels door gebrekkige internationale samenwerking een sub-optimaal resultaat opleveren voor de internationale gemeenschap (er is immers sprake van een coördinatieprobleem), en dat je desondanks een redelijk bedrag aan belasting moet betalen. Of dit bedrag hoger is dan je formele belastingplicht, hangt voor een groot deel van je politieke overtuiging af. Romney’s campagneteam had er in ieder geval een creatief antwoord op, daarover binnenkort meer.